Inne 
Wpływ nowoczesnej edukacji na kształtowanie postaw przedsiębiorczych wśród studentów (3 Listopada 2008)

Tomasz Kusio - artykuł opublikowany na III Konferencji SCENO - pobierz wersję pdf

Streszczenie


Zakres tematyczny artykułu odnosi się do rosnącej roli Internetu w transakcjach handlowych. Na wstępie omówiony został rynek e-commerce, ze wstępnym zaznaczeniem prognoz jego kształtowania się. Mając na uwadze fakty potwierdzające jego coraz większe znaczenie, w dalszej kolejności pokazana jest strona kreowania tego rynku, uwzględniająca aspekty związane z przedsiębiorczością prowadzącą do powstawania różnych form e-biznesu. Wreszcie, mając na względzie argumentację potwierdzającą dynamiczny i perspektywiczny rozwój omawianego sektora, któremu towarzyszy wzrost zainteresowania tym atrakcyjnym ze wszech miar rynkiem, zidentyfikowano oraz scharakteryzowano jedną z pożądanych form działań, jaką jest tworzenie i przekazywanie „nowoczesnej” wiedzy z zakresu e-commerce. Sytuacji obrazującej zasadność realizacji powyższego celu służy przytoczony przykład projektu realizowanego przez Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, odnoszący się do wspierania przedsiębiorczości akademickiej w zakresie handlu elektronicznego. Opis projektu, realizowanego przez Uczelnię, został ograniczony do krótkiego opisu rezultatów badania dotyczącego postaw przedsiębiorczych studentów z uwzględnieniem ich preferencji w kontekście zawartości merytorycznej kursów o omawianej tematyce. Podsumowaniem artykułu jest przeprowadzenie analizy czynników mających wpływ na kierunki rozwoju „nowoczesnej” wiedzy odnoszącej się do handlu elektronicznego w kontekście aspektów rozwojowych rynku
e-commerce.

Słowa kluczowe: e-commerce, e-biznes, edukacja, handel elektroniczny


Wprowadzenie


Obecny, postępujący dynamicznie rozwój technologiczny, którego najlepszym przykładem jest rozwój Internetu, wprowadza odczuwalne zmiany w strukturze han-dlowej krajów rozwiniętych. W Europie, a na coraz większą skalę również w Polsce, tempa nabiera dynamika wzrostu zainteresowania dokonywaniem zakupów on-line. Proces rozwojowy rynku e-commerce uwypukla jego znaczenie, a także obrazuje zainteresowanie nim młodych ludzi, którzy często starają się pogodzić naukę z realizacją własnych ambicji biznesowych. Przedsiębiorczość akademicka w zakresie e-commerce wymaga jednak odpowiedniego przygotowania przyszłych przedsiębiorców po to, by mogli oni skutecznie rywalizować na coraz bardziej konkurencyjnym rynku internetowym. Aby odpowiednio przysposobić kształtujących się dopiero mikroprzedsiębiorców do udanego startu, a w dalszej kolejności funkcjonowania w e-biznesie, konieczne jest podejmowanie przez różne instytucje wspierające, włączając w to uczelnie, inicjatyw edukacyjnych, ukierunkowanych na przekazanie przyszłym biznesmenom nowoczesnej wiedzy, gwarantującej właściwe zaplanowanie oraz sprawne poruszanie się w rzeczywistości gospodarczej.

Kształtowanie się rynku e-commerce

Wg statystyk Internet World Stats  na koniec 2007 roku Polsce było 11 400 000 internautów, co daje penetrację rzędu 29,9% (populacja 38 109 499 osób). Dla porów-nania w roku 2005 korzystających z sieci było 10 600 000 osób (penetracja 27,8%) a w roku 2000 - 3 700 000 internautów (penetracja 9,7%). Z kolei wg szacunków SMG/KRC  w 2006r. nasycenie rynku wynosiło 37,31%. Zgodnie z prognozami Mię-dzynarodowej Unii Telekomunikacji w 2010r. z Internetu korzystać będzie już połowa Polaków. O wysyceniu rynku internetowym mówi się, że nastąpi albo wtedy gdy Inter-net będzie tak powszechny jak telewizja, co oznaczałoby penetrację na poziomie 97%, albo jeżeli penetracja będzie przynajmniej porównywalna do tej w krajach wysokorozwiniętych, czyli na poziomie ok. 75 – 80%. Odnosząc sytuację do TV, do wysycenia rynku Internetu powinno dojść znacznie prędzej, co wynika choćby ze względu na spowodowany konkurencją spadek cen urządzeń umożliwiających dostęp do sieci, a wynikający z postępu technologicznego, a także parcie na masowe upowszechnienie Internetu wśród społeczeństw. Należy mieć też na uwadze szeroką gamę urządzeń dających dostęp do Internetu. Kiedyś były to wyłącznie komputery, obecnie miniaturyzacja pozwala na surfowanie za pośrednictwem telefonu, możliwe jest też zamawianie brakujących potraw poprzez lodówkę i to bez konieczności ingerencji użytkownika. Warto przytoczyć, że spośród urządzeń, które mogą odgrywać w przyszłości ważną rolę w prowadzeniu transakcji on-line, jednym z najważniejszych mogą być telefony komórkowe. Taki kanał sprzedaży może być znaczący ze względu na obecnie już istniejącą dużą liczbę użytkowników telefonów. Ponadto zaawansowanie technologiczne funkcji telefonów już obecnie umożliwia swobodne surfowanie po Internecie za pomocą tych urządzeń. Zresztą coraz bardziej funkcja telefonu oraz mini-komputera wkraczają do rynku urządzeń mobilnych, szczególnie w sektorze biznesu. Można wnioskować, że w kilkuletniej perspektywie tymi, którzy nie będą w Polsce korzystać z Internetu będą osoby z mentalnym lub moralnym uprzedzeniem do tego medium. Czynnikiem blokującym penetrację w Polsce nie jest koszt urządzeń służących do łączenia się ze światową siecią, ale koszt i możliwość dostępu.
Aby można było mówić o korzystnej sytuacji dla rynku e-biznesu, należy brać pod uwagę komfortowy dostęp do Internetu oraz wygodne z niego korzystanie. Z kolei aby atrakcyjność korzystania z sieci była duża, konieczne jest posiadanie łącza szerokopasmowego i to nie tylko w miejscu stałym, ale również mobilnie. Szerokopasmowość jest ważna o tyle, że dla podniesienia atrakcyjności i wygody surfowania potrzebne są duże ilości kolorowych animacji i obrazów, które wymagają przepustowych łącz. Obecnie coraz częściej zwraca się uwagę na zwiększenie udziału dostępu właśnie do sieci szerokopasmowej. Liczba użytkowników szerokopasmowego Internetu w TP SA  wzrosła z 3,93 mln w 2006r. do 7,73 mln w 2007r. Udział TP SA w rynku Internetu szerokopasmowego wyniósł w 2007r. 51% pod względem wartościowym lub 42,7% pod względem wolumenów.
Wg badań ok. 33% korzystających z Internetu w Polsce robi zakupy w sieci, w większości są to osoby w wieku 15 – 24 lat, choć systematycznie zwiększa się odse-tek innych grup wiekowych, w szczególności w przedziale 24 – 50 lat . Zakupy w sieci są zazwyczaj dokonywane podczas przeglądania stron internetowych w domu – ponad 85% internautów. Wg prognoz firmy Gemius, wartość polskiego handlu w Internecie powiększy się do 4 mld € do roku 2010. Osoby korzystające z Internetu robią to często (codziennie lub prawie codziennie) – prawie 70% respondentów i najczęściej w domu. Ponad połowa korzystających z Internetu zna portal aukcyjny Allegro.pl (52%, za  google.pl oraz Onet.pl), co pozwala sądzić, że również ponad połowa korzysta z jego oferty. Jest to tym bardziej prawdopodobne, że biorąc pod uwagę odwiedzane w ciągu miesiąca witryny internetowe Allegro znalazło się na drugim miejscu w rankingu popularności odwiedzin (64,2%).
Biorąc pod uwagę fakt tego, że rynek internetowy w Polsce jeszcze nie jest wysy-cony i że zapewne technologie internetowe pozwolą w najbliższych latach na posiada-nie dostępu do szerokopasmowego atrakcyjnego Internetu sporej grupie obywateli, ukazuje się bardzo atrakcyjny i perspektywiczny zarys rynku e-commerce. O ile w roku 2005 co setna złotówka w handlu była z Internetu (1% całości wydatków detalicznych w Polsce) o tyle do 2010 roku wartość rynku jest szacowana na 4 mld €. W roku 2007 rynek e-commerce osiągnął wartość 8,1 mld zł .
Ponad połowa działających w segmencie firm oferuje również tradycyjną formę sprzedaży. Oznacza to, że forma sprzedaży przez Internet staje się coraz bardziej ważna. Coraz większego znaczenia nabiera też przekonanie, że aby dobrze i skutecznie funkcjonować na rynku, firma powinna wziąć pod uwagę sprzedaż swoich produktów za pośrednictwem Internetu. Nie jest regułą prowadzenie najpierw sprzedaży w tradycyjnej formie a dopiero następnie poprzez Internet. Firmy również rozpoczynają najpierw swoje funkcjonowanie od zaprezentowania oferty w sieci a następnie w tradycyjnej formie.
Wg raportu za rok 2007  rynek e-commerce w Polsce jest ciągle młody, bardzo dużo sklepów internetowych to jednostki działające krócej niż 2 lata. Ponadto sklepy internetowe to zwykle przedsiębiorstwa typu mikro, ponieważ są prowadzone przez jedną lub dwie osoby (62%). Dla osób rozpoczynających dopiero działalność gospo-darczą, forma handlu elektronicznego to doskonały sposób na sprawdzenie się, na zasmakowanie w „bawieniu się” w firmę. Bardzo często pierwsze kroki w e-biznesie mogą okazać się przypadkowe – wykorzystanie platform aukcyjnych do upłynniania niepotrzebnych rzeczy, czy też chęć zarobienia pieniędzy na wakacje. Łatwość i nie-wielkie bariery wejścia wpływają bardzo stymulująco na wzrost postaw przedsiębior-czych w e-biznesie. Sieć stwarza możliwość wypróbowania swoich sił przez kandyda-tów na przedsiębiorców w warunkach poniekąd laboratoryjnych: na aukcjach interne-towych. Serwisy aukcyjne stają się zarazem polem do uprawiania przedsiębiorczości.

Przedsiębiorczość e-commerce

Internet jest środowiskiem, które może wspierać przedsiębiorczość i dostarczać użytecznych informacji przedsiębiorstwom in spa. Sieć może pełnić funkcje inkubatora dla nowych pomysłów, przedsięwzięć i wirtualnych społeczności przedsiębiorców.  W takim przypadku Internet pełni bardzo ważną funkcję wspierającą przedsiębiorczość. Efektem przedsiębiorczości jest kreowanie nowych podmiotów lub wprowadzanie innowacji poprzez podmioty już istniejące. Wg tejże filozofii można mówić o przedsiębiorczości sieciowej.  Poza tym, że Internet pełni funkcję platformy do działania, jest oczywiście również rezerwuarem informacji użytecznych dla potencjalnych przedsiębiorców, do których można dotrzeć szybko oraz po minimalnych kosztach. Znalezienie pomysłu na biznes zależy m.in. od umiejętności sprawnego posługiwania się wyszukiwarką, a inteligencja informacyjna potencjalnego przedsiębiorcy stanowi warunek sukcesu wdrożenia właściwego modelu biznesu.  Modele biznesu wynikają z różnych zależności zachodzących pomiędzy stroną odbiorcy oraz stroną dostawcy, czy też oferującego produkt. Rysunek 1 systematyzuje obrazowo transakcje w Internecie z podziałem na dostawcę oraz odbiorcę.

 

E-commerce obejmuje generalnie relacje na zasadzie B2C, B2B oraz C2C. Wspo-mina się również  relacje B2E (Business-to-Employee) oraz B2G (Business-to-Government). Transakcje B2B, czyli Business-to-Business dążą do optymalizacji procesów wzajemnych transakcji. Dzięki wymianom B2B zmarginalizowane zostają czynniki powodujące biurokrację, zatem proces transakcyjny jest usprawniony. W przypadku transakcji B2C (Business-to-Consumer) zamierzeniem handlowym jest umożliwienie dokonania zakupów przez konsumenta finalnego – detalistę bezpośred-nio od oferenta, czyli np. producenta. Z kolei transakcje C2C (Consumer-to-Consumer) charakterystyczne są dla portali aukcyjnych typu Allegro, eBay, Świstak, a zatem miejsca w wirtualnym świecie, gdzie użytkownicy dokonujący zakupów sami mogą również oferować produkty na sprzedaż. Oczywiście w przypadku transakcji C2C sprzedaż jest bardzo specyficzna, bo ogranicza się zwykle do pojedynczych przedmiotów, które często wystawiane są na sprzedaż okazjonalnie bo ich właścicielowi już dłużej są niepotrzebne (używane dobra). Sprzedawane mogą być rzeczy zbędne, albo co do których właściciel był emocjonalnie związany. Sprzedaż C2C jest bardzo unikalną formą sprzedaży towarów, która często może przybrać formę wymiany barterowej. Sprzedawca wyraża wtedy chęć przeniesienia praw własności produktu w zamian za zupełnie inny produkt. Sprzedaż C2C nadaje kolorytu prowadzeniu handlu w Internecie, dlatego że niejednokrotnie na sprzedaż wystawiane są bardzo nietypowe przedmioty, usługi itd. Przykładem mogą tutaj być chociażby oferowanie domen internetowych od zabawnych poprzez bardzo atrakcyjne, po kontrowersyjne, oferta substytutu papierosa  w postaci wytworzonego z tworzywa sztucznego, posiadającego funkcję dymienia
e-papierosa, aż po oferowanie stanu zaawansowania prowadzenia gier internetowych bądź punktów czyli niejako wirtualnej waluty w świecie gier komputerowych. Oferta internetowa zatem posiada taką osobliwość, którą niejednokrotnie trudno byłoby zaoferować w tradycyjnym sklepie. Wydaje się, że czym oryginalniejszy pomysł, tym bardziej szanse zainteresowania (nawet poprzez zaintrygowanie) potencjalnych kupujących są większe. Tym samym dużego znaczenia nabiera kwestia pomysłowości w tworzeniu oferty internetowej.
Najbardziej chyba powszechną obecnie formą prowadzenia działalności gospodarczej w sieci jest formuła B2C, skierowanie oferty handlowej (w tym usługowej) do klienta – detalisty przez firmę. W ramach transakcji B2C intensyfikuje się sprzedaż za pośrednictwem serwisów aukcyjnych. W statystykach wolumenu obrotów handlowych przez Internet przeważający odsetek przypada właśnie na portale aukcyjne. W największym polskim serwisie aukcyjnym Allegro, realizującym ok. 80% całościowego obrotu aukcyjnego już obecnie istnieje specjalna kategoria sprzedawców i są to właśnie sklepy. Poza oferowaniem swoich produktów za pośrednictwem serwisów aukcyjnych, firmy mogą również posiadać swoją niezależną witrynę poprzez którą oferują produkty klientom detalicznym. Zwykle dla celów profesjonalnej obsługi klientów, sklepy
on-line dysponują oprogramowaniem pozwalającym nabyć towar o dowolnej porze, co jest oczywiście niewątpliwą zaletą oferowania produktu przez Internet. Sklepy internetowe, poza własną wirtualną przestrzenią w postaci witryny on-line, mogą wreszcie być włączone do tzw. pasaży handlowych, czyli wirtualnego miejsca skupiającego sporą część firm, oferujących swoje produkty w ramach np. danego portalu internetowego. Pasaże handlowe nie cieszą się jednak tak dużą popularnością jak serwisy aukcyjne, będące jakby olbrzymim wirtualnym hipermarketem.
Prowadzenie działalności B2C oznacza dla przedsiębiorstwa z reguły zarówno po-siadanie sklepu internetowego, jak również obecność w serwisach aukcyjnych, które przecież mają wymiar ponadnarodowy, czego przykładem jest wystawianie aukcji na portalu eBay, oferującego dostęp do światowych rynków. Posiadanie sklepu w Internecie oznacza nic innego, jak przede wszystkim konieczność inwestycji w oprogramowanie, które realizować będzie poszczególne funkcje, jakie odpowiadają tradycyjnemu procesowi sprzedaży. Firmy posiadające własną witrynę mogą mieć, w zależności od rodzaju oferowanych dóbr oraz zaawansowania sprzedaży, mniej lub bardziej kompleksowe rozwiązanie programistyczne wspomagające sprzedaż. Chodzi o programy komputerowe do wyszukiwania produktów, szeregowania ich, porównywania cech danych towarów, po system zamawiania on-line z użyciem karty lub transferów bankowych.
Z pewnością nie może być lekceważona rola sklepu internetowego, wręcz można zaryzykować stwierdzenie, że w niektórych przypadkach dla być albo nie być przed-siębiorcy ważna będzie decyzja o rozpoczęciu modelu B2C. Konkurencyjność sklepów internetowych w stosunku do tradycyjnych, wynika między innymi z łatwego dostępu do pełnej informacji, atrakcyjnej ceny, szerokiego asortymentu, ale również informacji o opinii innych użytkowników danego produktu. Ponadto sklepy internetowe są czynne 24h/dobę, nie ma problemu ze staniem w kolejkach i w ogóle wychodzeniem z domu, łatwo można poszukiwany towar zlokalizować i budować swoją o nim opinię prowadzącą w końcu do powstania decyzji o zakupie. Dodatkowe zalety prowadzenia
e-sklepu to : uaktualnienie oferty dostępne na setkach milionów komputerów, teore-tyczny brak konieczności udziału pracownika, zapewnienie interaktywności. Niestety kupowanie produktów przez Internet wymaga cierpliwości, ponieważ towar zakupiony musi jeszcze przejść długą drogę od sprzedawcy do kupującego. Niejednokrotnie jest on narażony na różnorakie niebezpieczeństwa związane z transportem (temperatura, stabilność, narażenie na uszkodzenia), co powoduje obawy kupujących dotyczące podjęcia decyzji o zakupie towaru. Dlatego też bardzo często internetowe sklepy służą za źródło wstępnej informacji o produkcie, a ustalony już zakup dokonywany jest za pośrednictwem tradycyjnego sklepu. Wadą oferty internetowej jest też kwestia czasu zakupu. O ile towar w tradycyjnym sklepie można odebrać od ręki, o tyle oferta inter-netowa wymaga cierpliwości, ponieważ towar dociera zwykle najwcześniej dopiero na drugi dzień. Do produktu kupowanego przez Internet doliczyć trzeba dodatkowo cenę transportu, co podraża koszty zakupu.
O atrakcyjności i wzroście zainteresowania przedsiębiorców e-commercem decy-dują niskie bariery wejścia. Ponadto, właściwie zaraz po zaistnieniu w sieci można przecież konkurować z największymi. Bez względu bowiem na wielkość firmy w wa-runkach realnych, w wirtualnym świecie konkurowanie sprowadza się do wspólnego mianownika, jakim jest ten sam ekran komputerowy na którego patrzy potencjalny nabywca. To właśnie umiejętne wkomponowanie się ze swoim pomysłem i wizją (również graficzną) w wirtualny rynek, będzie decydować o sukcesie lub porażce przy-szłego przedsiębiorcy. Aby wspierać proces przedsiębiorczości e-commerce, konieczne jest zatem odpowiedzialne podejście do kwestii edukacji w tym właśnie zakresie.

Edukacja w zakresie e-commerce

Czynnikami mającymi negatywny wpływ na rozwój przedsiębiorczości wśród młodych ludzi są m.in.
- brak u młodych ludzi pomysłów na biznes,
- niski poziom czy wręcz brak edukacji z zakresu podejmowania i prowadzenia własnej działalności.
Na kapitał intelektualny składają się przede wszystkim umiejętność i wiedza osób tworzących i pracujących w firmie. O sukcesie w istocie przesądza człowiek ze swoją postawą, zdolnością do uczenia się i dostosowywaniem do nowych sytuacji bizneso-wych (elastyczność), kompetencjami i doświadczeniem. Niska jakość zarządzania prowadzi zawsze do mniejszych lub większych problemów.  Właśnie w związku z koniecznością zapewnienia odpowiedniej jakości w stworzeniu oraz rozwijaniu przedsiębiorstwa, konieczna jest odpowiednia wiedza a także odpowiednie jej wyko-rzystanie. Przedsiębiorstwa funkcjonujące na rynku internetowym muszą zmienić zasady swojej dotychczasowej działalności oraz podejście do zarządzania aktywami.
E-biznes oznacza zmiany w sposobie korzystania z informacji, kontaktowania się z klientem, dostawcą, a nawet pracownikiem, zmiany w marketingu, metodach promocji, itd.  Przedsiębiorstwo działające w Internecie (wyłącznie lub poza tradycyjną formą prowadzenia działalności), powinno brać pod uwagę specyfikę i dynamikę rozwoju tego rynku, stąd poza tradycyjnymi formami edukacji „handlowej” dochodzą do zasad właściwego prowadzenia e-firmy dodatkowe czynniki. Rysunek 2 przedstawia, jakie czynniki sukcesu można wyróżnić w e-biznesie.

 

Właściwe zarządzanie własną e-firmą oznacza dbałość o każdy element procesu sprzedaży. W przypadku prowadzenia sklepu on-line istotnych jest kilka czynników decydujących o tym, czy klient będzie zadowolony z obsługi, czy wróci ponownie. Czynnikami takimi są :
• atrakcyjny asortyment,
• jakość sklepu www,
• szybkość ładowania stron,
• sprawny mechanizm wyszukiwarki i składania zamówienia,
• zapewnienie bezpieczeństwa danych,
• logiczna i intuicyjna nawigacja,
• estetyka wizualna,
• szczegółowy opis produktu z ilustracją,
• jasno widoczna i sprecyzowana cena produktu,
• dostępne informacje o właściwościach produktu, warunkach gwarancji i pro-ducencie.
W ramach innego podejścia wyróżnić można następujące zasady, jakie spełniać powinna podstawowa architektura witryny :
• określenie celu witryny, czyli sformułowania przesłania,
• ustalenia czynności niezbędnych do zarządzania witryną,
• ustalenia kosztorysu oraz zakresu dóbr materialnych potrzebnych do zarzą-dzania witryną,
• sformułowanie planu marketingowego witryny,
• wyznaczenia personelu odpowiedzialnego za realizację zadania,
• ustalenia konsultantów i dostawców,
• określenia harmonogramu i budżetu.
W dalszym ciągu należy pamiętać, że konkurencja na rynku, który funkcjonuje 24/7/365 jest niezwykle trudna i wymaga wielu zabiegów organizacyjnych i konceptu-alnych. Istotne jest stworzenie i organizacja systemu informacyjnego, który zgromadzi w miarę możliwości pełną informację o otoczeniu e-przedsiębiorstwa, ze szczególnym uwzględnieniem informacji o klientach, konkurentach, potencjalnych konkurentach, dostawcach oraz ogólnych trendach na e-rynku.  To, że działalność e-commerce odbywa się w Internecie nie oznacza, że istotne elementy np. wspierające sprzedaż jak reklama powinny być realizowane wyłącznie za pośrednictwem Internetu. Firmy pro-wadzące sprzedaż internetową, korzystają z tradycyjnych form promowania własnej marki i towarów, czemu służą np. ulotki, plakaty, ogłoszenia w mediach oraz inne akcje mające na celu zachęcanie do odwiedzania swojej witryny. Zasięg pojęcia dzia-łalności e-commerce jest definiowany w literaturze szeroko i nie sprowadza się wy-łącznie do powstania witryny internetowej. Niektóre publikacje wręcz stwierdzają, że pojęcie witryny internetowej nie do końca jest właściwe i powinno się raczej mówić o procesie sieciowym, ponieważ działalność w sieci to nowa rzeczywistość, którą nale-ży zarządzać w oparciu o grono specjalistów i fachowców reprezentujących chyba wszystkie możliwe działy tradycyjnego przedsiębiorstwa.
Wydaje się, ze edukacja z zakresu e-commerce powinna, z racji wagi tematu, być coraz bardziej popularna. Wraz ze wzrostem rynku e-commerce powinna się również zwiększać zainteresowanie, pozyskaniem wiedzy, która może pomóc w zagospodaro-waniu  tego rynku. Wiedzę e-commerce można charakteryzować jako wiedzę nowo-czesną z kilku powodów:
1. Jej pozyskanie jest niejako równoznaczne z pozyskaniem zdolności praktycznych z zakresu posługiwania się narzędziami informatycznymi, takimi jak zarządzanie bazą danych, czy też administrowaniem witryną internetową. Wynika to z konieczności prowadzenia działalności w środowisku internetowym;
2. Wiedza e-commerce wiąże się z koniecznością ciągłego śledzenia najnow-szych tendencji w tym zakresie z powodu szybkiego pojawiania się nowinek oraz konieczności natychmiastowej reakcji;
3. Globalny charakter informacji, wynikający z tego, że rynek e-commerce można określić jako nie posiadający granic terytorialnych – strony internetowe krajowe i zagraniczne są tak samo dostępne dla użytkownika zasiadającego przed monitorem;
4. E-commerce bezpośrednio związany z Internetem przyjmuje jego cechę na-tychmiastowości przekazywanej i uzyskiwanej informacji. Internet powoduje na niespotykaną skalę możliwości szybkiego generowania oraz upowszech-niania informacji.
Można zauważyć popyt na wiedzę przydatną dla przedsiębiorców, który znajduje potwierdzenie w powstawaniu portali tematycznych ukierunkowanych na zaspokojenie potrzeb informacyjnych potencjalnych przedsiębiorców. Zawierają one m.in. informacje z zakresu prawa, rachunkowości, finansów, czy marketingu, użyteczne przy zakładaniu firmy i opracowywaniu biznes-planu. Jednym z celów powstawania i pożądanym jest aby portale te stanowiły platformy wymiany informacji generującej nowe tematyki, kluczowe w prognozowaniu przyszłych zmian dotyczących zagadnień zw. z przedsiębiorczością.  Istotę i wagę znaczenia rozwoju działalności e-commerce dostrzeżono w Akademii Ekonomicznej w Krakowie (obecnie: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie). W roku 2005 przeprowadzono badanie wśród studentów dotyczące zainteresowania nowoczesnym kursem, który zawierałby specjalistyczne bloki tematyczne służące pozyskaniu, odpowiedniej do prowadzenia e-firmy, wiedzy. Prawie 70% respondentów odpowiedziało twierdząco na pytanie dotyczące tego, czy prowadzenie działalności on-line jest atrakcyjne, natomiast prawie wszyscy uznali za zasadne kształcenie w zakresie e-commerce w kontekście zwiększenia konkurencyjności firmy. Odnosząc się do zakresu oferowanej wiedzy w omawianym zakresie, ankietowanym przedstawiono opracowany wcześniej zestaw zagadnień, uznanych za wystarczające do uzyskania podstawowej w omawianej tematyce wiedzy. Rysunek 3 prezentuje wyniki odniesienia badanych osób do wskazanych bloków tematycznych. Mając na uwadze perspektywę czasu można odnieść przeprowadzony kurs do kursu z zakresu
e-commerce dostępnego obecnie w ramach Akademii PARP. Kurs nosi nazwę „marke-ting internetowy i e-commerce w MŚP” i składa się z 8 modułów :
1. wprowadzenie do e-biznesu i e-commerce,
2. docelowe grupy klientów i metody docierania do nich,
3. przekaz internetowy za pomocą witryny WWW, zasady budowy witryn WWW,
4. marketing e-mailowy: etykieta i problem spamu,
5. reklama w Internecie,
6. rynki internetowe,
7. organizacja wirtualnego sklepu,
8. płatności w Internecie.
Udział w wirtualnym kursie polega na zarejestrowaniu się do udziału, wypełnieniu ankiety, z podaniem szczegółów dotyczących firmy, której potencjalny kursant jest pracownikiem, a następnie wyborze odpowiedniego modułu. Każdy moduł na początku oraz na końcu jest poprzedzony tekstem sprawdzającym znajomość danego modułu, co umożliwia przetestowanie skuteczności zaproponowanej formy przekazywanej wiedzy, ale przede wszystkim własne zdolności w tym zakresie. Wg ekspertów Akademii PARP, do rozwoju e-commerce konieczny jest rozwój jakościowy i ilościowy po stronie podaży ze zwiększeniem wiedzy na temat wykorzystaniu Internetu w biznesie.

 

Perspektywy rozwoju działalności e-commerce a kierunki rozwoju edukacji e-commerce


Atrakcyjność prowadzenia przedsiębiorstw e-commerce wynika z pozytywnych prognoz rozwoju rynku. Już obecnie zwiększające się przychody dają funkcjonującym z sukcesem e-firmom wzrost zysków. W ostatnim roku  obroty 27% ankietowanych firm zwiększyły się do 30% a dla 17,5% sklepów sprzedaż wzrosła aż o ponad 100%. Jedynie 4% firm odnotowało spadek sprzedaży. Z wyników badania prowadzonego przez firmę Gemius wynika, że aż 36% internautów w Polsce, którzy dotychczas już robili zakupy w sieci zamierza kupować w Internecie częściej niż dotychczas . Z kolei wg raportu „Obserwator Cetelem 2008” 70% europejskiego handlu on-line jest skoncentrowana na 4-ech rynkach Europy: Wlk. Brytania, Niemcy, Francja, Belgia (aż 80% Brytyjczyków dokonuje zakupów on-line). Jeżeli chodzi o Europę Środkowo-Wschodnią liderami są Czechy i Polska. Do roku 2010 zakupy przez Entent będą stanowiły 15% wszelkich transakcji handlowych, a w 2015 osiągną ¼ udziału w całym rynku handlowym. W porównaniu do krajów sąsiednich, 24% Czechów kupowało przez Internet oraz 62% Niemców, w porównaniu do 18% Polaków .
Za determinanty wzrostu rynku e-commerce można uznać:
− wzrost dostępności kart płatniczych pomagający w rozszerzaniu rynku i wzroście rynku e-commerce,
− zmniejszenie obaw o bezpieczeństwo transakcji w sieci,
− wzrost liczby zwolenników zadowolonych z poczynionych w Internecie zaku-pów co wspomaga kreowanie pozytywnego wizerunku  dokonywania w sieci zakupów,
− wzrost liczby rachunków bankowych, które umożliwiają zarządzanie kontem przez Internet.
Należy pamiętać, że posiadanie karty płatniczej albo konta bankowego zarządzanego za pośrednictwem Internetu nie jest koniecznością aby można było dokonywać transakcji internetowych. Zdecydowana większość e-przedsiębiorców oferuje możliwość uregulowania płatności przy odbiorze towaru. Uzasadnieniem niewielkiej popularności regulowania płatności za pośrednictwem karty są koszty. Przy stosowaniu  regulowania płatności przy użyciu karty wzrasta koszt transakcji ze względu na dodatkowe marże wynikające z obsługi systemu kont i operatora.

Decydując się na próbę określenia tendencji rozwojowych w zakresie edukacji
e-commerce należy mieć na uwadze coraz większe znaczenie Internetu. Literatura wskazuje, że Internet jest zjawiskiem przede wszystkim technologicznym. Dzięki jed-nak niespotykanemu w historii rozprzestrzenieniu się zmienia on warunki gospodaro-wania w takim stopniu, że coraz częściej mówi się o ekonomii internetowej.  Wpływ na kształtowanie tego rynku mają zarówno czynniki techniczne typu transmisja danych i dostępność łącz, jak też czynniki pozatechniczne wśród których wymienić należy usługi dodane w rynku internetowym oraz wartość rynków e-biznesu. Należy też pamiętać, że choć technologia pozwala na prezentacje niemalże dowolnych treści (tekstów, obrazów, dźwięków) to ograniczeniem w zastosowaniu zaawansowanych technologii informatycznych są oczywiście środki finansowe.  Na rozwój rynku e-commerce wpływ mieć będzie w dużej mierze odpowiednie reagowanie sprzedawców na bieżące potrzeby. Jak obecnie jest prognozowane, coraz większą rolę odgrywa tzw. social shopping. Jest to umożliwienie przez sklep internetowy poznania opinii o produkcie, zanim dokonany zostanie jego zakup. Osoby opiniujące oraz poszukujące opinii o produktach są określane jako prosumenci. Wg badań firmy JUPITER RESEARCH , w USA 30% badanych ufa, przed dokonaniem zakupu, opiniom innych internautów, podczas gdy reklama cieszy się tylko 10% zaufaniem. Z badań EDELMAN TRUST BAROMETER aż 60% badanych uważa opinie innych za godne zaufania źródło informacji. Jeżeli chodzi o odniesienie do warunków polskich, wg badań firmy Gemius, dla 52% badanych opinie innych, przy podejmowaniu zakupów, są ważne. Omawiając rynek e-commerce nie sposób pominąć istotnych kwestii regulacji prawnych w zakresie handlu. Można wyróżnić problematykę bardzko ściśle i bezpośrednio związaną z handlem elektronicznym. W UE znalazła ona wyraz w trzech kluczowych dyrektywach o: sprzedaży „na odległość”, podpisie elektronicznym, handlu elektronicznym. 

Podsumowanie

Rynek e-commerce jest i będzie coraz bardziej znaczącym elementem funkcjono-wania gospodarki, ponieważ będzie wpływał na wzrost wartości dochodu narodowego, ale również będzie wpływał na kształtowanie zachowań zawodowych młodych ludzi. Wzrost rynku oznacza wzrost liczby firm, które będą oferować swoje produkty za pośrednictwem sieci, a to oznacza również wzrost konkurencji na tym atrakcyjnym rynku. Na właściwe i skuteczne funkcjonowanie rynku e-commerce duży wpływ będą miały umiejętności przedsiębiorcze młodych ludzi, którzy zdecydują się na właśnie taką formę urzeczywistniania swoich zamierzeń zawodowych. Już obecnie odpowiednie przygotowanie do prowadzenia handlu w Internecie wymaga znajomości odpowiedniego wypozycjonowania swojej strony internetowej, niejednokrotnie wykorzystanie reklamy w postaci mailingu, czy kanałów a także umiejscowienie sklepu w wirtualnym pasażu handlowym czy katalogu. Jedną z modnych form promocji firmy jest obecność w porównywarkach cen. Jakiekolwiek obecne oraz przy-szłe formy działania przedsiębiorcy wynikają z ewolucji rynku i sposobów  zwiększania sprzedaży, jednak istotne jest to aby powyższe działania były przez przedsiębiorcę uświadomione. Z pewnością odpowiedzialny właściciel sklepu internetowego będzie rozumiał potrzebę ciągłego szukania sposobu na wzrost konkurencyjności własnej e-firmy i sam doskonały pomysł na wprowadzenie e-działalności z pewnością nie wystarczy. Dlatego konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na odpowiednie wkroczenie nowej firmy na rynek
e-commerce oraz także wcześniejsze przygotowanie, które pozwoliłoby na zaplanowane właściwe jej funkcjonowanie w bliższej i dalszej przyszłości. Jedną z form spełnienia powyższych wymogów jest kompleksowe wsparcie przyszłego e-przedsiębiorcy do skutecznego wkraczania na e-rynek.


Bibliografia

1. Badanie postawy przedsiębiorczości wśród uczestników Dni Kariery, AE Kraków, 2005
2. Bieniewicz-Miazga A., e-Business w Internecie i multimediach, Wydawnictwo MIKOM, 2003
3. Fura M., Aż 1 tys. sklepów powstało w sieci w ciągu pół roku, Gazeta Prawna z dn. 26 VI 2008
4. Gazda P., Udany handel w Internecie, , E-biznes.pl z dn. 28.04.2008
5. Grzechowiak M., Jarosz  P., Raport e-commerce 2007, Internet Standard, II edycja, marzec 2008, źródło: http://www.internetstandard.pl/news/143692_2.html..z dn. 12.07.2008r.
6. http://www.akademiaparp.gov.pl z dn. 12.07.2008
7. http://www.e-biznes.pl/raporty/pliki/kupowanie_na_ekranie.pdf - kupowanie na ekranie
8. http://www.internetworldstats.com/stats4.htm z dn. 12.07.2008
9. http://www.wirtualnemedia.pl z dn. 11.07.2008
10. Integracja IT z systemami zarządzania w organizacjach gospodarczych, pod red. Naukową L. Kiełtyka, SALUS, 2006
11. Morris S., Dickinson P., Doskonały handel elektroniczny, Dom Wydawniczy REBIS, 2001
12. Nowe trendy i wyzwania w zarządzaniu, praca zb. pod red. E. Weiss i M.Godlewskiej, VIZJA PRESS & IT, 2007
13. Polski rynek e-commerce wzrośnie o 300%, źródło: http://www.egospodarka.pl/18365,Polski-rynek-e-commerce-wzrosnie-o-300,1,39,1.html z dn. 12.07.2008
14. Przedsiębiorczość internetowa, pod red. M. Łoboda, R. Mącik, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2005
15. Rynki europejskie. Konsumpcja gospodarstw domowych na dużych rynkach euro-pejskich, Obserwator Cetelem 2008, źródło : http://www.cetelem.pl/main2/Obserwator_Cetelem_2008.pdf z dn. 12.07.20208
16. Szpringer W., Prowadzenie działalności gospodarczej w Internecie. Od e-commerce do e-businessu, Centrum Doradztwa i Informacji Difin Sp. z o.o., 2005